დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის ურთიერთობა იურისტები შრომით სამართლებრივ ურთიერთობას ვუწოდებთ თანაც ვერტიკალური ურთიერთობას, სადაც დასაქმებული ექვემდებარება დამსაქმებელს. რადგანაც ადამიანები ნაკლოვანი არსებები ვართ, სამართლებრივმა დაქვემდებარებამ კი არ უნდა მიაღწიოს იმ მასშტაბს, რომ ყველაზე დიდი სამართლებრივი სიკეთე ანუ „ადამიანი“ მთლიანობაში დაექვემდებაროს დამსაქმებელს, ამისგან თავის არიდებისთვის არსებობს შრომის კოდექსი;
შრომის კოდექსი სხვა კანონებისგან განსხვავებით ორგანული კანონია რაც ნიშნავს, რომ ის უფრო მაღლა დგას ვიდრე ჩვეულებრივი კანონი. შრომითი უფლების დაცვა კონსტიტუციით ნიშნავს, რომ ადამიანს როგორც აქვს უფლება მუშაობის ისე უფლება აქვს არ იმუშაოს, უფლება აქვს გამოიცვალოს სამუშაო და ეს მხოლოდ დასაქმებულის ანუ ინდივიდის გადასაწყვეტია, სტატია ვერ ამოწურავს მთლიანობაში უფლებების მასშტაბს თუმცაღა წარმოდგენას შექმნის წინა სახელშეკრულებლო ურთიერთობაზე, ხელშეკრულების ვადაზე, და რას ნიშნავს გამოსაცდელი ვადა და სამუშაოს ფაქტობრივი დაწყება;
1. წინასახელშეკრულებლო ურთიერთობა: დასაქმებულს აქვს არათ უფლება არამედ დამსაქმებელი ვალდებულია, რომ მიაწოდოს შესასრულებელი სამუშაო შესახებ ინფორმაცია, შრომითი ხელშეკრულების ფორმის და დავის შესახებ ინფორმაცია, შრომის პირობებისა და ანაზღაურების შესახებ (შრომის კოდექსის 11 მუხლი)
1. რჩევა: ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია რადგანაც თუ კი დაგიდგებათ მომენტი, რომ რომელიმე HR შეგეკითხებათ „რა ხელფასზე ხართ თანახმა იმუშავოთ“ შეგიძლია ეს სტატია ანახოთ და მასთან ერთად დამირეკოთ ტელეფონზე ხმა მაღალზე, დამსაქმებელს აქვს ვალდებულება გითხრათ და შემდგომში თქვენ კი შეგიძლიათ უფრო მეტი მოითხოვოთ ვიდრე გეგონათ ან წარმოგედგინათ;
2. ხელშეკრულების ვადა: დასაქმებულთან ხელშეკრულება ფორმდება ზეპირი ან/და წერილობითი ფორმით, თუ კი შრომითი ურთიერთობა 1 თვეზე მეტ ხანს გრძელდება მაშინ წერილობითია საჭირო, ასევე 1 წლამდე ხელშეკრულებები ფორმდება/იდება დასაქმებულთან მხოლოდ საგამონაკლისო შემთხვევებში ესენია: კონკრეტული სამუშაოა შესასრულებელი (მაგალითად კომპანიის ოფისში გამოსაცვლელია მეტლახი და ნარდობის ხელშეკრულებას ურჩევნია პირი ერთი თვით დაიქირავოს) სეზონური სამუშაოა (მაგალითად ჩასაბარებელია ყურძენი) სამუშაოს მოცულობა დროებით იზრდება (ყურძენს სხვა დროს ვერ იბარებს თუ არა შემდგომა) ხორციელდება სხვა დასაქმებულის ჩანაცვლება (რომელიმე თანამშრომელი გავიდ ბავშვის ყოლის გამო შვებულებაში) (შრომის კოდექსის 14 მუხლი);
2. რჩევა: არსებობს ზოგიერთი პრაქტიკა, რომ დასაქმებულს 6 თვეში ერთხელ უფორმებენ ე.წ. მოკლევადიან ხელშეკრულებებს, შემიძლია გითხრათ, რომ 6 თვის შემდგომ გაფორმებული კიდევ ერთი 6 თვიანი შრომითი ხელშეკრულება არის უკანონო რადგანაც ზედიზედ ორჯერ 6 თვიანი შრომითი ხელშეკრულების გაფორმების შესაძლებლობას არ იცნობს შრომის კოდექსი, შესაბამისად უნდა მოითხოვოთ არანაკლებ 1 წლიანი ხელშეკრულების გაფორმება, რადგანაც ყოველ 6 თვეში ერთხელ შრომითი ხელშეკრულების გაფორმებისათვის შესაძლებელია კომპანია დაჯარიმდეს შრომის ინსპექციიდან. მოითხოვეთ შესაბამისი ვადიანი ან უვადო შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება თუ არადა აცნობოთ, რომ „აღნიშნული შეიძლება დაინტერესდეს შრომის ინსპექცია“ უფრო კარგი იქნება თუ ამითი დააინტერესებთ თქვენს ადვოკატს;
3. გამოსაცდელი ვადა: შრომით სამართლებრივ ურთიერთობებში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გამოსაცდელი ვადით გაფორმებული შრომით ხელშეკრულებას. გამოსაცდელი ვადის ხელშეკრულება სხვა არაფერია თუ არა „მხარეები გამოსაცდელი ვადაში თანხმდებიან გარკვეულ ექსპერტიმენტზე, კერძოდ დასაქმებული როგორ გაართმევს თავს დამსაქმებლის დავალებების შესრულებასს“. თვითონ გამოსაცდელი ვადით გაფორმებული ხელშეკრულება ფორმდება მხოლდო ერთხელ და ისიც 6 თვით მხოლოდ წერილობითი ფორმით უნდა გაფორმდეს (შრომის კოდექსის 17 მუხლი);
3. რჩევა: ჩემს საადვოკატო პრაქტიკაში შემხვედრია პრობლემატიკა, როცა დამსაქმებელს 3 კომპანიად აქვს „დაშლილი“ მისი საქმიანობა, შესაბამისად ჯერ 6 თვიანი გამოსაცდელი ვადით ამუშავებს პირველ კომპანიაში, შემდგომში ისევ 6 თვით მეორეში და შემდგომ მესამეში ისევ 6. რატომ აკეთებს ამას? იმისათვის, რომ გამოსაცდელი ვადით გაფორმებულ ხელშეკრულების შეწყვეტა დამსაქმებელს უმიზეზოდაც შეუძლია. დამსაქმებელი ამას აკეთებს იმიტომ, რომ წელიწადნახევარი ამუშაოს ადამიანი ან უბრალოდ წელიწადი და 5 თვე და შემდგომ ისე გაუშვას, რომ კომპენსაციას არ გადაუხადოს დასაქმებულს. ამისგან თავის ასარიდებლად რჩევა არის ის, რომ რომელ კომპანიაშიც 6 თვე მუშაობდით ისევ იმ კომპანიასთან მოითხოვოთ ვადიანი ხელშეკრულების გაფორმება. ესეც რომ არ იყოს არსებობს შესაბამისი სამართლებრივი პრაქტიკა როცა აღნიშნული ქმედების გამო „დამსაქმებელს“ მოუწია სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობა ფულადი თანხით დასაქმებულის მიმართ, აქ კი აუცილებლად დაგჭირდებათ პროფესიონალი ადვოკატი;
4. შრომითი ურთიერთობის წარმოშობა: შრომითი ურთიერთობა წარმოიშვება იმ მომენტიდან როცა კი დასაქმებული შეუდგება სამუშაოს. მნიშვნელობა არ აქვს შრომითი ხელშეკრულება რომელ რიცხვში ფორმდება წერილობითი ფორმით, შრომითი ურთიერთობა იწყება იმ მომენტიდან რა მომენტიდან დასაქმებული იწყებს სამუშაო შესრულებას (შრომის კოდექსის 15 მუხლი);
4. რჩევა: მინახავს შემთხვევები როცა დასაქმებული თვე ან/და თვენახევარი მუშაობს მაგრამ მასზე შრომითი ანაზღაურების გადახდა იწყება იმ მომენტიდან როცა მასთან შრომითი ხელშეკრულება გაფორმდა (10 იანვარს დაიწყო მუშაობა მაგრამ ე.წ. გაფორმება მოხდა 20 თებერვალს და ხელფასს უხდიან 20 თებერვლიდან). მართალია სტაჟირების მცნება არსებობს შრომის კოდექსში მაგრამ შრომითი კოდექსში ის ან კვალიფიკაციის ასამაღლებლად, პროფესიული ცოდნის ან/და უნარების გაუმჯობესებისათვის არის საჭირო. შესაბამისად შრომითი ხელშეკრულების არა გაფორმების თარიღს აქვს მნიშვნელობა არამედ იმას თუ რომელი დღიდან დაიწყეთ მუშაობა.
ეს მხოლოდ მცირედი ნაწილია იმ უფლებებისა რასაც შრომის კოდექსი უდასტურებს, დიახ უდასტურებს და არა აძლევს, რადგანაც დასაქმებული სამართლებრივ ჭრილში არის დაქვემდებარებული დამსაქმებელზე თუმცაღა ორივეს თანასწორობას ადასტურებს საქართველოს კონსტიტუცია;
გაქვთ შეკითხვა თქვენს უფლებებზე? დამიკავშირდით!
ადვოკატი გურამ კონტუაძე
Tel/Viber/WhatsApp/Telegram/Signal: +995 591 976 764
guram.kontuadze@gmail.com
პრეცედენტებს ვქმნით ჩვენ
არა სისტემური ადვოკატი
#პრეცედენტებსვქმნითჩვენ
#არასისტემურიადვოკატი
შემომიერთდი ტელეგრამზე: https://t.me/lawyerguramkontuadze
ადვოკატი თბილისში ადვოკატი საქართველოში ადვოკატი რუსთავში ადვოკატი თელავში ადვოკატი მარნეულში ადვოკატი ზუგდიდში ადვოკატი ქუთაისში ადვოკატი ბათუმში ადვოკატი სურამში ადვოკატი ვაკეში ადვოკატი ვერაზე ადვოკატი ციხეზე ადვოკატი წალკაში ადვოკატი საბურთალოზე ადვოკატი ვარკეთილში ადვოკატი ახალ რუსთავში ადვოკატი ახალ რუსთავში ადვოკატი დმანისში ადვოკატი ბოლნისში ადვოკატი საგარეჯოში ადვოკატი მიწის სამოქალაქოს ადვოკატი საადვოკატო მომსახურება თბილისში საადვოკატო მომსახურება რუსთავში საადვოკატო მომსახურება თელავში საადვოკატო მომსახურება მარნეულში საადვოკატო მომსახურება ზუგდიდში საადვოკატო მომსახურება ქუთაისში საადვოკატო მომსახურება ბათუმში საადვოკატო მომსახურება საგარეჯოში საადვოკატო მომსახურება ახალ რუსთავში საადვოკატო მომსახურება ახალ რუსთავში იურისტი ახალ რუსთავში იურისტი დმანისში იურისტი თბილისში იურისტი საქართველოში იურისტი რუსთავში იურისტი ბათუმში იურისტი ქუთაისში იურისტი ზუგდიდში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი სისხლის სამართლის ადვოკატი ადმინისტრაციული სამართლის ადვოკატი მიწის საკითხებზე მომუშავე ადვოკატი განქორწინებაზე მომუშავე ადვოკატი ქონებაზე მომუშავე ადვოკატი ქონების ადვოკატი ადვოკატი სამოქალაქო საქმეზე ადვოკატი სისხლის სამართლის საქმეზე განქორწინების შემდგომ რა ხდება განქორწინების შედეგები ადვოკატი სამოქალაქო საკითხებში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი საქართველოში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი ზუგდიდში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი ბათუმში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი საგარეჯოში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი მარნეულში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი თელავში ადმინისტრაციული საქმის ადვოკატი თბილისში ადმინისტრაციული საქმის ადვოკატი საქართველოში ადმინისტრაციული საქმის ადვოკატი ზუგდიდში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი თბილისში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი საქართველოში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი რუსთავში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი ზუგდიდში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი საგარეჯოში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი მარნეულში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი თბილისში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი ბათუმში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი საგარეჯოში ბიზნეს ადვოკატი რუსთავში ბიზნეს ადვოკატი თბილისში ბიზნეს ადვოკატი ბათუმში ბიზნეს ადვოკატი ქუთაისში სტარტაპ ადვოკატი თბილისში საადვოკატო ბიურო თბილისში საადვოკატო ბიურო საქართველოში საადვოკატო ბიურო რუსთავში საადვოკატო ბიურო ზუგდიდში საადვოკატო ბიურო საგარეჯოში საადვოკატო ბიურო მარნეულში საადვოკატო ბიურო თელავში advokati tbilisshi advokati rustavshi advokati saqartveloshi advokati bolnisshi advokati marneulshi advokati qutaisshi advokati zugdidshi advokati walkashi advikati marneulshi advokati dmanisshi advokati telavshi sisxlis samartlis advokati samoqalaqo samartlis advokati administraciuli samartlis advokati адвокат в Тбилиси адвокат в Грузии Адвокат в Рустави Адвокат в Батуми Адвокат в Ваке Адвокат в Телави Адвокат по гражданским делам iuristi tbilisshi iuristi saqartveloshi sasamartlos iuristi sasamartlo advokati სასამართლო ადვოკატი ადვოკატი სასამრთლოში
დასაქმებულის უფლებები და არა თხოვნა - როდის მთავრდება დაქვემდებარება?!