პირგასამტეხლო — ხელშეკრულებაში დაშინება, სასამართლოში კი ოცნება

ნებისმიერი პირი, რომელსაც ერთხელ მაინც გაუფორმებია ხელშეკრულება, ყურადღებას მიაქცევდა პირგასამტეხლოს პუნქტს. ეს ტერმინი ხელშეკრულებაში შეიძლება პირდაპირ არ ეწეროს და მას ხშირად "ჯარიმას" ან "ვადაგადაცილების ჯარიმას" უწოდებენ, თუმცა მისი სამართლებრივი განმარტება, რომელიც სამოქალაქო კოდექსში მოგვეპოვება, მხოლოდ პირგასამტეხლოს აღიარებს. პირგასამტეხლოს დანიშნულება არ არის პირის გამდიდრება (ანუ, მისი გაბედნიერება). ის წარმოადგენს ხელშეკრულების უზრუნველყოფის საშუალებას, რომელსაც აუცილებლად უნდა გააჩნდეს გონივრულობის საზღვარი;

რა არის პირგასამტეხლო? ეს არის ვალდებულების უზრუნველყოფის საშუალება, რომლითაც ხელშეკრულების მხარე თავს იზღვევს მეორე მხარის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობისგან. მარტივი ენით რომ ვთქვათ: პირგასამტეხლო გამოიყენება მხოლოდ მაშინ, როცა ხელშეკრულება ირღვევა. სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, ეს არის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა, რომელიც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის;

რა არის პირგასამტეხლოს რეალური დანიშნულება? როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ეს არ არის მუხლი, რომლის მიზანიც ერთი მხარის ხარჯზე მეორე მხარის გამდიდრებაა. მისი უმთავრესი დანიშნულებაა, უზრუნველყოს ნებისმიერი გარიგების პირველადი მიზანი — „ხელშეკრულება უნდა შესრულდეს“. შესაბამისად, პირგასამტეხლო არის არა ზემოქმედების ბერკეტი მაშინ, როცა ვალდებულება სრულდება, არამედ ზემოქმედების იარაღი მაშინ, როცა ვალდებულება ირღვევა. საგულისხმოა, რომ ის გამოიყენება როგორც ვალდებულების სრული შეუსრულებლობის, ისე არაჯეროვანი შესრულების (მაგ: ვადაგადაცილება, ნაკლიანი ნივთის გადაცემა) დროს;

რამდენი უნდა იყოს პირგასამტეხლოს ოდენობა? როდესაც საქმე გვაქვს ჰორიზონტალურ (თანასწორუფლებიან) ხელშეკრულებასთან, კანონი პირგასამტეხლოს ზუსტ ოდენობას არ განსაზღვრავს (გამონაკლისია შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობა, სადაც დაგვიანებულ ანაზღაურებაზე ჯარიმა 0.07%-ს შეადგენს). ამასთანავე, ოდენობა არ უნდა სცდებოდეს ლოგიკურ ზღვარს. მარტივი ენით ეს ნიშნავს შემდეგს: არ შეიძლება ხელშეკრულების ძირითადი ღირებულება იყოს 1000 ლარი, ხოლო პირგასამტეხლომ 1500 ლარს მიაღწიოს. მისი ოდენობა დამოკიდებულია ძირითადი ვალდებულების შეუსრულებლობის ხარისხზე და ობიექტურ ფაქტორებზე — კერძოდ იმაზე, თუ რამდენად გამოიწვია ამ შეუსრულებლობამ მეორე მხარისთვის ფულად ერთეულში გამოსახვადი ზიანი;  

ასტრონომიული ოდენობები ხელშეკრულებაში და სასამართლოს ძალა -  ხშირად გვხვდება ხელშეკრულებები, სადაც პირგასამტეხლოს ოდენობა ვალდებულების 20%-ს, 50%-ს ან მეტსაც აღწევს. მხარეები შეიძლება ამაზე ნებაყოფლობით შეთანხმდნენ კიდეც, თუმცა, დავის შემთხვევაში, სასამართლოს აქვს საგამონაკლისო უფლებამოსილება, შეამციროს ეს "კოსმიური" ციფრები. ამას არეგულირებს სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლი: "სასამართლოს შეუძლია საქმის გარემოებათა გათვალისწინებით შეამციროს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო". შესაბამისად, ბიზნესი ხელშეკრულებაში 5%-ს ჩაწერს თუ 55%-ს, დიდი მნიშვნელობა არ აქვს — მისი შემცირების ბერკეტი მოსამართლის ხელშია. აქედან გამომდინარე, აუცილებელია ჯარიმა იყოს გონივრული და არ წარმოადგენდეს პარტნიორზე ფსიქოლოგიური უპირატესობის მოსაპოვებელ (დასაშინებელ) ინსტრუმენტს; 

პირგასამტეხლო შეთანხმების ფორმა - პირგასამტეხლო არის ერთ-ერთი ისეთი გარიგება, სადაც კანონი აუცილებლად მოითხოვს წერილობით ფორმას. ამის დანიშნულება ორმაგია: ერთი მხრივ, ის იცავს სამართლებრივად სუსტ მხარეს (მაგალითად, კლიენტს ბანკთან ურთიერთობისას), ხოლო მეორე მხრივ, სასამართლოს აძლევს მყარ მტკიცებულებას, რომელზე დაყრდნობითაც საქმის გარემოებებს შეაფასებს. თუ არ არსებობს წერილობითი ფორმით გაფრომებული შეთანხმება პირგასამტეხლოს თაობაზე ე.ი. არ არსებობს პირგასამტეხლოც, თუ არსებობს პირგასამტეხლოს თაობაზე შეთანხმება ის წერილობითი ფორმის უნდა იყოს;

პირგასამტეხლოს მოქმედება ხელშეკრულების მოშლისას - საინტერესო საკითხია, როცა კი ხელშეკრულების მოქმედება შეწყდა (ან მოიშალა ან მხარემ განახორციელა გასვლა) ამ შემთხვევაში მოქმედებს თუ არა პირგასამტეხლო? ერთის მხრივ კანონისმიერი დათქმა და მის საფუძველზე არსებული სახელშეკრულებლო შეთანხება მიუთითებს, რომ ვალდებულების შეუსრულებლობამდე მოქმედებს აღნიშნული მეორეს მხრივ სამოქალაქო კოდექსი არ იცნობს ნაწილობრივ ხელშეკრულების მოშლას, შესაბამსიად თუ კი ხელშეკრულების მოშლა ანუ შეწყვეტა ხდება მაშინ რატომ აგრძელებს ეს მუხლი მოქმედებას თუ კი ნაწილობრივ მოშლას არ იცნობს ხელშეკრულება? აღნიშნული საკითხი ჯერ კიდევ არ არის კარგად დამუშავებული სასამართლო პრაქტიკაში თუმცაღა მისი დამუშავება უფრო მომავლის საკითხია; 

შეჯამება: რაც არ უნდა ასტრონომიული ოდენობები მოიგონოს ბიზნესმა ან მიუთითოს ხელშეკრულებაში, მთავარი ყოველთვის არის ის, რომ პირგასამტეხლო არ არის დასჯის მექანიზმი. ის არის უზრუნველყოფის საშუალება და არა მეორე მხარეზე ფსიქოლოგიური ზემოქმედებისა და დაშინების ბერკეტი. გარდა ამისა პირგასამტეხლოზე შესაძლებელია დამატებით კიდევ ბევრი ვისაუბროთ თუმცაღა რაც ყველაზე მთავარია ძირითადი პარამეტრები ასეთის სახისაა, დანარჩენთან დაკავშირებით კი დამიკავშირდით;
თუ გაქვთ დამატებითი კითხვები დამიკავშირდით    
კონსულტაცია ფასიანი ადვოკატი გურამ კონტუაძე                     
📧 guram.kontuadze@gmail.com; facebook;        
Tel/Viber/WhatsApp/Telegram/Signal: +995 591 976 764;

ადვოკატი თბილისში ადვოკატი საქართველოში ადვოკატი რუსთავში ადვოკატი თელავში ადვოკატი მარნეულში ადვოკატი ზუგდიდში ადვოკატი ქუთაისში ადვოკატი ბათუმში ადვოკატი სურამში ადვოკატი ვაკეში ადვოკატი ვერაზე ადვოკატი ციხეზე ადვოკატი წალკაში ადვოკატი საბურთალოზე ადვოკატი ვარკეთილში ადვოკატი ახალ რუსთავში ადვოკატი  ახალ რუსთავში ადვოკატი დმანისში ადვოკატი ბოლნისში ადვოკატი საგარეჯოში ადვოკატი მიწის სამოქალაქოს ადვოკატი საადვოკატო მომსახურება თბილისში საადვოკატო მომსახურება რუსთავში საადვოკატო მომსახურება თელავში საადვოკატო მომსახურება მარნეულში საადვოკატო მომსახურება ზუგდიდში საადვოკატო მომსახურება ქუთაისში საადვოკატო მომსახურება  ბათუმში საადვოკატო მომსახურება  საგარეჯოში საადვოკატო მომსახურება  ახალ რუსთავში საადვოკატო მომსახურება ახალ რუსთავში იურისტი ახალ რუსთავში იურისტი დმანისში იურისტი  თბილისში იურისტი საქართველოში იურისტი რუსთავში იურისტი   ბათუმში იურისტი ქუთაისში იურისტი ზუგდიდში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი სისხლის სამართლის ადვოკატი ადმინისტრაციული სამართლის ადვოკატი მიწის საკითხებზე მომუშავე ადვოკატი განქორწინებაზე მომუშავე ადვოკატი ქონებაზე მომუშავე ადვოკატი ქონების ადვოკატი ადვოკატი სამოქალაქო საქმეზე ადვოკატი სისხლის სამართლის საქმეზე განქორწინების შემდგომ რა ხდება განქორწინების შედეგები ადვოკატი სამოქალაქო საკითხებში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი საქართველოში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი ზუგდიდში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი ბათუმში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი საგარეჯოში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი  მარნეულში სამოქალაქო საქმის ადვოკატი თელავში ადმინისტრაციული საქმის ადვოკატი თბილისში ადმინისტრაციული საქმის ადვოკატი საქართველოში ადმინისტრაციული საქმის ადვოკატი ზუგდიდში სისხლის სამართლის  საქმის ადვოკატი თბილისში სისხლის სამართლის  საქმის ადვოკატი საქართველოში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი რუსთავში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი ზუგდიდში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი საგარეჯოში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი  მარნეულში სისხლის სამართლის საქმის ადვოკატი თბილისში სისხლის სამართლის  საქმის ადვოკატი ბათუმში სისხლის სამართლის  საქმის ადვოკატი საგარეჯოში ბიზნეს ადვოკატი რუსთავში ბიზნეს ადვოკატი თბილისში ბიზნეს ადვოკატი ბათუმში ბიზნეს ადვოკატი ქუთაისში სტარტაპ ადვოკატი თბილისში საადვოკატო ბიურო თბილისში საადვოკატო ბიურო  საქართველოში საადვოკატო ბიურო  რუსთავში საადვოკატო ბიურო ზუგდიდში საადვოკატო ბიურო  საგარეჯოში საადვოკატო ბიურო  მარნეულში საადვოკატო ბიურო თელავში Юрист в Тбилиси Юрист в Грузии Юрист в Рустави Юрист в Телави Юрист в Марнеули Юрист в Зугдиди Юрист в Кутаиси Юрист в Батуми Юрист в Сурами Юрист в Ваке Юрист в Вере Юрист в Цихе Юрист в Цалке Юрист в Сабуртало Юрист в Варкетили Юрист в Ахал Рустави Юрист в Ахал Рустави Юрист в Дманиси Юрист в Болниси Юрист в Сагарехо Юрист по земельным гражданским делам Юридические услуги в Тбилиси Юридические услуги в Рустави Юридические услуги в Телави Юридические услуги в Марнеули Юридические услуги в Зугдиди Юридические услуги в Кутаиси Юридические услуги в Батуми Юридические услуги в Сагарехо Юридические услуги в Ахал Рустави Юридические услуги в Ахал Рустави Юрист в Ахал Рустави Юрист в Дманиси Юрист в Тбилиси Юрист в Грузии Юрист Юрист Юрист в Рустави, Батуми Юрист в Кутаиси Юрист в Зугдиди Юрист по гражданским делам Юрист по уголовным делам Юрист по административному праву Юрист по земельным вопросам Юрист по разводам Юрист по недвижимости Юрист по недвижимости Юрист по гражданским делам Юрист по уголовным делам Что происходит после развода? Юрист по гражданским делам Юрист по гражданским делам в Грузии Юрист по гражданским делам в Зугдиди Юрист по гражданским делам в Батуми Юрист по гражданским делам в Сагареджо Юрист по гражданским делам в Марнеули Юрист по гражданским делам в Телави Юрист по административному праву в Тбилиси Юрист по административному праву в Грузии Юрист по административному праву в Зугдиди Юрист по уголовным делам в Тбилиси Юрист по уголовным делам в Грузии Юрист по уголовным делам в Рустави Юрист по уголовным делам в Зугдиди Юрист по уголовным делам в Сагареджо Юрист по уголовным делам в Марнеули Юрист в Тбилиси Юрист по уголовным делам в Батуми Юрист по уголовным делам в Сагареджо Юрист по коммерческому праву в Рустави Юрист по коммерческому праву в Тбилиси Юрист по коммерческому праву в Батуми Юрист по коммерческому праву в Кутаиси Юрист по стартапам в Тбилиси Юридическая фирма в Тбилиси Юридическая фирма в Грузии Юридическая фирма в Рустави Юридическая фирма в Зугдиди Юридическая фирма в Сагареджо Юридическая фирма в Марнеули Юридическая фирма в Телави Lawyer in Tbilisi Lawyer in Georgia Lawyer in Rustavi Lawyer in Telavi Lawyer in Marneuli Lawyer in Zugdidi Lawyer in Kutaisi Lawyer in Batumi Lawyer in Surami Lawyer in Vake Lawyer in Vera Lawyer in Tsikhe Lawyer in Tsalka Lawyer in Saburtalo Lawyer in Varketili Lawyer in Akhal Rustavi Lawyer in Akhal Rustavi Lawyer in Dmanisi Lawyer in Bolnisi Lawyer in Sagarejo Lawyer in Land Civil Lawyer Legal services in Tbilisi Legal services in Rustavi Legal services in Telavi Legal services in Marneuli Legal services in Zugdidi Legal services in Kutaisi Legal services in Batumi Legal services in Sagarejo Legal services in Akhal Rustavi Legal services in Akhal Rustavi Lawyer in Akhal Rustavi Lawyer in Dmanisi Lawyer in Tbilisi Lawyer in Georgia Lawyer Lawyer in Rustavi Lawyer in Batumi Lawyer in Kutaisi Lawyer in Zugdidi Civil lawyer Criminal lawyer Administrative law lawyer Land lawyer Divorce lawyer Property lawyer Property lawyer Civil lawyer Criminal lawyer What happens after divorce? Lawyer in civil matters Civil lawyer in Georgia Civil lawyer in Zugdidi Civil lawyer in Batumi Civil lawyer in Sagarejo Civil lawyer in Marneuli Civil lawyer in Telavi Administrative lawyer in Tbilisi Administrative lawyer in Georgia Administrative lawyer in Zugdidi Criminal lawyer in Tbilisi Criminal lawyer in Georgia Criminal lawyer in Rustavi Criminal lawyer in Zugdidi Criminal lawyer in Sagarejo Criminal lawyer in Marneuli Lawyer in Tbilisi Criminal Lawyer in Batumi Criminal Lawyer in Sagarejo Business Lawyer in Rustavi Business Lawyer in Tbilisi Business Lawyer in Batumi Business Lawyer in Kutaisi Startup Lawyer in Tbilisi Law Firm in Tbilisi Law Firm in Georgia Law Firm in Rustavi Law Firm in Zugdidi Law Firm in Sagarejo Law Firm in Marneuli Law Firm in Telavi